Home Algemeen Algemeen Niets bijzonder toch? Over jouw belangrijke rol in medicatiegebruik van de patiënt!

Niets bijzonder toch? Over jouw belangrijke rol in medicatiegebruik van de patiënt!

1051
2

De casus

Buiten is het koud. Binnen is het warm. De halve nachtdienst is voorbij. Dan gaat je pager. Een A2. De HAP is ter plaatse bij een 86 jarige mevrouw met vermoedelijk een forse pneumonie. Er is overleg geweest met een ziekenhuis en mevrouw wordt aldaar op de SEH verwacht. Standaard rit. Niets bijzonders. Mevrouw wordt opgehaald en met de nodige zorg en aandacht vervoerd naar de SEH en aldaar overgedragen. Samen met een tas met daarin wat kleding, toiletartikelen en een telefoonboekje. Even later statust de ambulance zich weer ‘Op post’. Nog een uur, dan zit de dienst er op. “Hopelijk komt de aflos een beetje op tijd.”: bedenk je in horizontale stand.

Ondertussen zit de SEH met een probleem! Zoals veel ouderen gebruikt ook de mevrouw die jij zojuist hebt gebracht allerlei medicatie. Mevrouw zelf weet er wel iets van: roze, blauwe, witte, ronde, ovale, een grote en een kleine. Maar namen? Doseringen? Dat is te veel gevraagd.

Thuis, in de meeste rechtse keukenlade, liggen de doosjes. Daaronder ligt een medicijnlijst.

Casus herkenbaar? Niets bijzonders toch? Toch had jij in deze casus een belangrijk verschil kunnen maken. Liever gezegd: een probleem kunnen voorkomen wat later tot nog grotere problemen kan leiden.

Onderzoek

Bij een helikopterview in de landelijke database van de st. Portaal voor Patiëntveiligheid bleek regelmatig een incident te zijn gemeld waarbij de SEH direct of indirect een rol speelde. Dit gaf aanleiding tot verder onderzoek. Alle uit ziekenhuis afkomstige  incidenten over een periode van exact een jaar (resultaat 12965 meldingen) werden onderzocht op de vrije tekst zoektermen ‘SEH’, ‘eerste hulp’ en ‘spoedeisende hulp’. Dit leverde 246 hits op. Vervolgens werden deze hits nagelezen en verdeeld in 18 categorieën, meestal processtappen, zoals ‘verwisseling patiënt’, ‘medicatie allergie’, ‘stopactie foutief’, ‘thuismedicatie omzettingsfouten’, ‘voorschrijf fout’ en ‘verkeerde toediening’. De drie laatstgenoemden bleken hierbij respectievelijk voor 30%, 18% en 8% verantwoordelijk voor de gemelde incidenten. Cumulatief vormen zij dus meer dan de helft hiervan!

De categorie ‘thuismedicatie omzettingsfout’ betrof het foutief en onbedoeld omzetten van medicatie zoals in thuisgebruik naar gebruik als opgenomen patiënt binnen het ziekenhuis.

De categorie ‘voorschrijf fout’ betrof het foutief voorschrijven van medicatie in bijvoorbeeld soort, dosering, toedieningswijzen en toedieningstijden.

De categorie ‘verkeerde toediening’ betrof medicatie die goed was voorgeschreven maar verkeerd was toegediend, meestal qua dosering of toedieningswijze.

Ambulance

Anders dan in laatstgenoemde twee categorieën, kan jij als ambulancehulpverlener een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van fouten van de eerste categorie: ‘thuismedicatie omzettingsfout’. Het is niet moeilijk om je voor te stellen dat dit namelijk allerlei problemen oplevert. Voorbeelden hiervan zijn: overdosering antistolling met ernstige bloedingen ten gevolg, nierfunctiestoornissen door onbedoeld aanpassen van een diureticum, gevallen ten gevolge van orthostatische hypotensie bij overdosering antihypertensiva, etc.  Soms met overlijden tot gevolg.

Ambulancehulpverleners komen vaak in thuissituaties. Juist dáár is vaak de informatie over het actuele medicatiegebruik van de patiënt die op een SEH wordt gepresenteerd. Denk hierbij aan medicatieverpakkingen (baxterrollen, doosjes, etc.) en medicijnlijsten (apotheek, ziekenhuis, eigen lijstjes van patiënten, etc.). Dit geldt vooral ook tijdens de weekend-, avond-, en nachturen als het voor een ziekenhuis niet mogelijk of moeilijk is om bij een  apotheek of huisarts van een patiënt de informatie op te vragen.

Patiënten, vaak ouderen en daarmee misschien wel het grootste ‘aanbod van ambulancewerk’, kunnen moeite hebben om hun eigen medicatiegebruik ‘op een rij te hebben’. Zeker in de context van ‘onverwachte opname’, ‘ziek-zijn’, ‘avond-nachturen’, etc. En hun naasten doen dit vaak niet beter. Realiseer je als ambulancehulpverlener dat jij het bent die de deze informatie van medicatie mee kunt nemen naar het ziekenhuis en daarmee belangrijke problemen kan voorkomen!

Dit geldt natuurlijk voor verpleegkundigen, zorgambulancebegeleiders en chauffeurs. Juist de laatstgenoemden kunnen hier een rol in vervullen omdat zij vaker in de buitenring rondom de patiënt staan dan de verpleegkundigen en daarbij meer oog hebben voor de omgeving en ‘onderwerpen om de patiënt heen’.

Aanbevelingen

Wees je in je (zorg-)ambulancewerk bewust van jouw belangrijke rol in deze en neem zelf hierin initiatief en verantwoordelijkheid. Hoe dan?

  1. Neem jezelf voor om géén patiënt meer vanuit thuis of instelling te vervoeren zonder informatie over medicatiegebruik (verpakkingen, lijstjes, etc.). Vandaag mee beginnen!
  2. Bespreek nut en noodzaak van dit onderwerp aan de koffietafel of onderweg met je collega’s. Een goed gesprek met elkaar hierover beklijft weleens beter dan een dag scholing.
  3. Kom je in je werk een huisarts/HAP tegen? Bespreek dit onderwerp en spreek af om gezamenlijk hier aan te gaan werken.
  4. Op zoek naar scholingsonderwerpen? Denk eens niet aan de ‘ingewikkelde dingen’ maar vooral ook eens aan ‘basiszorg’ in ambulancezorg. Dat doen we het meest. Neem daarin het essentie van dit artikel mee: Jouw belangrijke rol in het voorkomen van medicatiefouten.
  5. Zorg voor een vaste vraag/item in het (digitale) zorgdossier van jullie RAV: ‘Informatie medicijngebruik meegenomen? JA [] NEE [] Reden: … ….’. Ongetwijfeld is er in de techniek hiervoor iets goeds te bedenken. Ga jij de uitdaging aan?
  6. Als laatste, maar niet minder belangrijk: wijs patiënt en dienst naasten, zolang zij dit nog aankunnen, op hun eigen verantwoordelijkheid om actuele informatie over medicatiegebruik voorhanden te hebben.
Vorig artikel“Ramen en deuren gesloten houden, zet ventilatie uit”
Volgend artikelMestgassen: een onderschat gevaar
st. Portaal voor Patiëntveiligheid
Het Portaal voor Patiëntveiligheid is een onafhankelijke stichting bestaande uit een bestuur, medewerkers vanuit verschillende ‘zorggebieden’ -waaronder ambulance- en een multidisciplinaire adviesgroep. Wij dragen actief bij aan het verhogen van de veiligheid in de zorg. Dit doen wij door het anoniem en veilig verzamelen en analyseren van incidentmeldingen en zodoende zichtbaar maken van risico’s. Wij delen onze kennis, op landelijk en lokaal niveau en daarmee bieden wij zorgverleners instrumenten waarmee ze in de praktijk aan de slag kunnen om hun patiëntenzorg veiliger te maken en bieden we (landelijke) organisaties onze kennis aan die als input voor richtlijnen / protocollen kan dienen. In al onze werkzaamheden vinden wij het belangrijk om bewustwording over risico’s bij betrokkenen te stimuleren en een veilige, waardevrije en open omgeving te bieden zodat alle betrokkenen -en dus ook alle ambulanceprofessionals!- kennis kunnen en willen uitwisselen ter verbetering van de veiligheid in de zorg. Om dit ook voor de sector ambulancezorg te realiseren, is er sinds 2014 contact met Ambulancezorg Nederland en meerdere RAV’s uit het land. Meer info? Zie www.vim-digitaal.nl

2 REACTIES

  1. Naar aanleiding van dit artikel toch bewuster geworden van mijn rol in goed medicatieoverzicht. Afgelopen week voor een 86-jarige patient en 91-jarige partner, die beide geen idee hadden welke pillen mevrouw allemaal gebruikt, onderweg naar het ziekenhuis langs de apotheek gereden en een overzicht mee gekregen. Kleine moeite, groot gemak

Comments are closed.