Home Algemeen Algemeen Hoe zit het met de aanwezigheidsdiensten in de Ambulancezorg

Hoe zit het met de aanwezigheidsdiensten in de Ambulancezorg

2952
2

Op 7 augustus 2015 schreef ik al een artikel op Ambulanceblog over arbeids- en rusttijden in de Ambulancezorg waarin al een stukje was opgenomen over AWD (hierna AWD). Nu op de redactie een aantal vragen binnenkomen is over dit soort diensten ga ik graag in op het verzoek specifiek daarover iets te schrijven.

De vragen betreffen dan onder meer: – hoe zit het nu precies met werkuren en de rijuren – wat is de invloed op werkdruk – welke slaapuren gelden er – wanneer mag je weer aan een volgende dienst beginnen en hoeveel tijd rust moet je hebben?

Ik hoop in dit artikel onduidelijkheden weg te nemen zodat eigen interpretaties niet nodig zijn. Daarbij maak ik gebruik van de Arbeidstijdenwet (ATW), het Arbeidstijdenbesluit (ATB) en de CAO Ambulancezorg (CAO). Ik beperk me daarbij wel tot de werk- en rusttijden zelf en doe verder geen uitspraken over vergoedingen.

Zowel het ATB als de CAO kennen een definitie voor een AWD.

De CAO zegt: “een aaneengesloten tijdruimte van ten hoogste 24 uur, waarin het personeel in de bedrijfsruimte op oproep beschikbaar moet zijn voor het verlenen van ambulancezorg”. Dit is een op de sector toegesneden interpretatie van hetgeen het ATB definieert, maar daar is mee te leven omdat “ambulancezorg” de “bedongen arbeid” is die zowel gepland als spoedeisend binnen de AWD kunnen plaatsvinden.

Collectieve regeling

In het ATB is voorgeschreven dat AWD alleen zijn toegestaan als dat via een collectieve regeling is geregeld. Deze drempel is genomen in de CAO waarin staat dat de afwijkingen en aanvullingen die in het ATB staan mogen worden toegepast.

Voordat nieuwe AWD worden ingevoerd moet er wel eerst overleg zijn tussen de werkgever en vakorganisaties over het nut, de noodzaak en de belasting van de werknemer. Pas daarna kan de instemmingsprocedure met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (hierna OR) over de exacte invulling van de AWD plaatsvinden.

Ook voordat een maatwerkovereenkomst met een individuele werknemer kan worden gesloten moet er, volgens de CAO, eerst overleg met de OR plaatsvinden

In het ATB is vermeld dat, wanneer instemming gegeven wordt aan de AWD, de normale arbeids- en rusttijden uit de ATW rondom de AWD niet van toepassing zijn.

De werktijd, gemiddeld en per week

De gemiddelde arbeidstijd moet berekend worden over elke periode van 26 weken, dat wil zeggen van week 1 tot en met week 26, week 2 tot en met 27, enzovoort.

Het ATB bepaalt dat gemiddeld maximaal 48 uur per week gewerkt mag worden, maar daarboven is er wel de opt-out mogelijkheid. Dat is aan de orde als tussen werkgever en werknemer een zogenoemde maatwerkovereenkomst wordt gesloten. De gemiddelde werktijd mag dan worden opgehoogd tot maximaal 60 uur per week.

De CAO noemt eveneens het maximum van 48 uur, maar tot een individuele maatwerkovereenkomst kan in de regionale ambulancedienst pas worden overgegaan als de OR dit met de werkgever is overeengekomen. De werknemer zelf moet overigens wel schriftelijk instemmen met de maatwerkovereenkomst die gesloten wordt. De werkgever moet een register bijhouden van alle werknemers die zo’n instemming hebben verleend. Het register is vormvrij, zodat bijvoorbeeld een alfabetische verzameling van de werknemers die schriftelijke hebben ingestemd voldoende is.

In een week waarin één of meer aanwezigheidsdiensten zitten geldt niet het normale maximum van 60 uur arbeid per week. Het maximum aantal arbeidsuren wordt dan eigenlijk bepaald door de minimale rusturen, zie hieronder. Theoretisch gesproken kan het dus 168 – 90 = 78 uur worden.

Hoe lang mag de AWD zijn en hoeveel mag erin worden gewerkt

Hierboven is al aangegeven dat de maximale dienstlengte van een AWD 24 uur is, zoals bepaald in het ATB en de CAO. De wetgever schrijft niets over het aantal actieve werkuren die in zo’n dienst mogen zitten. Wettelijk gezien zijn immers alle uren tussen het begin en het einde van de dienst arbeidsuren, ongeacht of er geslapen, gerust of gepland dan wel ongepland gewerkt wordt. Voor de ATW tellen dan ook alle uren mee voor het bepalen van de gemiddelde arbeidstijd.

Gelukkig geeft de CAO wel een begrenzing aan voor het aantal actieve uren. Er mag namelijk ten hoogste 5 uur worden gewerkt in een AWD van maximaal 12 uur en ten hoogste 13 uur in een AWD van maximaal 24 uur. Voor andere dienstlengten moet de maximale werktijd daarin naar rato worden vastgesteld. De activiteiten buiten de verplichte aanwezigheid in de bedrijfsruimte zijn dus hetzelfde als de werkzaamheden die normaal plaatsvinden tijdens de parate diensten.

Het is dus belangrijk om het aantal actieve uren goed te registreren, niet alleen vanwege het naleven van de norm, maar ook vanwege de vergoedingen die ermee gemoeid zijn. De CAO verwijst daarvoor naar de registratie zoals deze tot 1 juni 2006 was voorgeschreven in de Arbeidstijdenwet. Daarmee wordt niet anders bedoeld dan de toenmalige verplichting om behalve de begin- en eindtijdstippen van de diensten ook die van de oproepen te noteren.

Deze registratie is tevens bedoeld als controlemiddel voor de OR. Tweemaal per jaar moet de werkgever verslag uitbrengen aan de OR. De gemiddelde tijd per aanwezigheidsdienst per dag en de bandbreedte (laagste en hoogste aantal werkuren) over het voorgaande halve jaar zijn daarbij de checkpunten die de werkgever moet verstrekken. Als de gemiddelde tijd van een werknemer meer is dan 9 uur moet de werkgever aangeven hoe zich dit verhoudt tot de belasting en belastbaarheid van die werknemer.

Als de 5 uur per korte AWD cq. de 13 uur per lange AWD regelmatig wordt overschreden zal de werkgever voorstellen moeten doen om het basisdienstrooster aan te passen zodat overschrijdingen in de toekomst zich niet meer voordoen.

Hoe zit het dan met de rusttijden

De normale regels voor dagelijkse rust, wekelijkse rust en de rusttijd na nachtdienst en een reeks nachtdiensten vervallen bij de toepassing van de AWD.

Als een vervanging voor de normale dagelijkse rust moet er zowel voorafgaand aan als aansluitend op een AWD tenminste 11 uur rust zijn. Via de CAO is geregeld dat 2 bekortingen in 7 x 24 uur kunnen worden afgesproken, 1 van tenminste 10 uur en 1 van tenminste 8 uur. Wordt een bekorting gebruikt dan moet de volgende rusttijd tenminste 11 uur zijn en worden verhoogd met de tijd die bekort is, compensatie dus.

Voorbeeld: Ná een AWD is er 8 uur rust gegeven voordat er een dagdienst begon. Dan moet vóór de volgende ingeplande AWD er tenminste 11 + 3 = 14 rust zijn.

Als vervanging voor de normale wekelijkse rusttijd moet er in elke periode van 7 x 24 uur een totaal aan rusttijden zijn van minstens 90 uur die bestaat uit blokken van minstens 1 x 24 uur en 6 x 11 uur. Via de CAO is geregeld dat de 90 uur mag worden genomen in blokken van minstens 1 x 24 uur, 4 x 11 uur, 1 x 10 uur en 1 x 8 uur.

Deze vervangende rusttijden rondom de AWD komen dus in de plaats van de normale dagelijkse- en wekelijkse rusttijd en de rust na nachtdienst zoals de ATW die voorschrijft en dat biedt soms rare mogelijkheden.

Voorbeeld: Na 3 of meer nachtdiensten moet er normaal gesproken een rusttijd zijn van 46 uur. Als planner zou ik het nooit doen, maar als de volgende dienst na de 3 nachtdiensten een AWD zou zijn, dan zou volstaan kunnen worden met de minimale rust van 8 uur voorafgaand aan de AWD!

De periode van 7 x 24 uur waarbinnen aan de rusttijdnormen moet worden voldaan begint steeds te lopen vanaf elk begintijdstip van een AWD.

Aan het gebruik van de maximale dienstlengte van 24 uur van de AWD kleeft overigens wel een risico dat verband houdt met de rust die ná die dienst moet worden genomen. Stel dat kort voor het einde van de dienst er een spoedeisende oproep plaatsvindt. Daar zal toch wel tenminste 1,5 tot 2 uur mee gemoeid zijn. Als dat niet binnen de geplande 24 uur kan worden afgehandeld ontstaat direct een overtreding van de rusttijdbepaling!

Hoe vaak mag een aanwezigheidsdienst?

Een werknemer mag maximaal 52 maal in elke 26 achtereenvolgende weken in een aanwezigheidsdienst worden ingeroosterd.

Als in de ambulancezorg de werknemer naast de aanwezigheidsdiensten ook in consignatie- of bereikbaarheidsdiensten werkt, dan moet er ook voor worden gezorgd dat er niet meer dan 3 maal in elke periode van 7 maal 24 uur en 32 maal in elke periode van 16 weken in een combinatie van aanwezigheids-, bereikbaarheids- of consignatiediensten wordt gewerkt.

Voor diegenen onder u die nog wat meer wil weten over de wettelijke normen rond AWD raadt ik aan het artikel op mijn blog te lezen.

NB

Ik heb ben uitgegaan van de CAO 2013-2014. De teksten van de nieuwe CAO zijn nog niet gepubliceerd. Gelet op hetgeen in het principe akkoord staat verwacht ik niet dat er ten aanzien van werk- en rusttijden veel veranderd. Mocht dat wel het geval zijn dan plaats ik nog een aanpassing van dit artikel op ambulanceblog.

2 REACTIES

  1. Je hebt gelijk, regelmatig is in dit verband een rekbaar begrip, maar de OR of PVT kan zich daar natuurlijk wel een oordeel over aanmeten omdat de werkgever ook de bandbreedte moet aangeven zodat te zien is of er overschrijdingen zijn geweest.
    Voor wat betreft de vergoedingen is de CAO duidelijk en als je daar een voorstel voor hebt raad ik je aan dat met je vakorganisatie te bespreken omdat arbeidsvoorwaardelijke discussies niet zo goed passen op Ambulanceblog.
    Voor wat betreft je voorbeeld moet ik je wijzen op een denkfout. Als een parate dienst direct gevolgd wordt door een aanwezigheidsdienst, dan moet je het gehele samenstel beschouwen als een aanwezigheidsdienst. In jouw voorbeeld heb je het dus over een aanwezigheidsdienst van totaal 15 uur, waarin 13 uur arbeid. Ook teveel natuurlijk! Er geldt een toeslag op de 7 oproepuren die je noemt, zie hiervoor art. 4.11 CAO.

  2. Duidelijk verhaal maar nog wel een vraag; wat als je incidenteel over de 5 uren normale werkzaamheden komt in een aanwezigheidsdienst van max 12 uur? Dan hoeft de werkgever dus geen aanpassing in het rooster te doen (want het is incidenteel en niet regelmatig, al is de term regelmatig wel erg vaag…) maar -en dan kom ik toch op het vlak van vergoedingen- zou het dan niet zo moeten zijn dat je de overige uren van je awd mag declareren als zijnde gewerkte uren?
    Stel: ik heb een awd van 9 uur aansluitend aan een parate dienst van 6 uur (een zgn avond-slaapdienst). Van die 9 uur werk ik er 7. Dat is meer dan de in de cao vermelde 5 uur. Declareer je dan 7 uur of 9 uur?

Comments are closed.