Home Algemeen Algemeen Het is toch niet waar? Gebeurt dit echt? Wat vreselijk!

Het is toch niet waar? Gebeurt dit echt? Wat vreselijk!

2057
1

Vandaag is het “World Elder Abuse Awareness Day”

Tijdens de internationale Dag tegen Ouderenmishandeling wordt er aandacht gevraagd voor het onderwerp ouderenmishandeling. Ook wij komen ouderenmishandeling tegen, hierover onderstaande blog.

Oma is weduwe en woont als sinds een jaar in een aanleunwoning van het verzorgingstehuis. Ze krijgt bij de basiszorg ondersteuning vanuit het tehuis. Sinds een maand of drie gaat ze snel achter uit. Ach ja ze is ook al 86 jaar zegt haar dochter. De kleindochter denkt hier anders over, er is niks veranderd in haar leventje, hoe kun je dan ineens `s avonds zo slaperig zijn geworden terwijl oma altijd een avond mens was, de kleindochter kwam geregeld na het sporten nog even bij oma langs. S`morgens kan oma bij het ontwaken bijna niet meer op de benen staan. Op een ochtend vraagt de dochter aan de kleindochter of ze de laatste tijd een boodschap voor oma heeft gedaan, want de beurs die ze wekelijks vult met 20 euro is steeds leeg. De kleindochter ontkent elke aankoop. De kleindochter praat op een helder en goed moment met oma en vraagt haar wat oma met het geld doet, ook zij zegt dit niet te weten. De kleindochter krijgt echt een niet pluis gevoel.  Als ze oma vraagt of ze `s avonds nog wel eens een borreltje of advocaatje neemt, zegt ze nee maar nadat spuitje kan ik al heel snel niet meer mijn ogen openhouden, heel wazig zie ik en hoor ik dat de zuster dan wel in mijn kastjes zit. Maar de zuster legt dan vast mijn kleren klaar voor de volgende ochtend,  ze is altijd zo lief voor mij. Op de vraag waarom ze dat spuitje krijgt bij zowel oma als bij het tehuis, blijkt niemand te weten hoe het zit.
Kleindochter gaat in overleg met haar moeder, zij wil het niet geloven dat het niet klopt. Tot op een avond oma niet aanspreekbaar is. Wij van de ambulance komen en het lijkt inderdaad dat oma diep slaapt, ik hoor het verhaal van de kleindochter aan, ik voel het niet pluis gevoel met haar mee. De dochter vind het allemaal nog wat over trokken.  Wij overleggen  met de huisarts  en oma wordt  opgenomen op de afdeling Geriatrie in het ziekenhuis om uit te zoeken hoe het kan dat “moeders”zo snel achteruit gaat. Wij doen melding bij “veilig Thuis” het is maar een verhaal, maar wel een verdacht verhaal dat uitnodigt op  verder onderzoek.   En het niet pluis gevoel blijkt  te worden bevestigd, oma wordt gedrogeerd en na inschakelen van de politie blijkt dat er inderdaad eigendommen worden  ontvreemd  op het moment dat oma verdooft wordt na het toedien van het spuitje. De al “zo aardige zuster”, is ontslagen. En oma wordt na een periode opgenomen te zijn geweest in het ziekenhuis naar een revalidatie instelling gebracht waar ze weer gemobiliseerd wordt, als we haar na een tijdje weer tegen komen loopt ze op de gang achter de rollator met een ontspannen gezicht. Ik zeg haar: u ziet er goed uit mw, gaat u naar het dagverblijf?  “Ja zegt ze: om 11 uur krijgen we ons advocaatje, die kan ik natuurlijk niet afslaan!”, ze knipoogt. Wij lachen haar hartelijk toe en roepen haar na, “geniet er van!”

Nog een bijzondere casus:
Een melding van een suicide, tja………zoals vaak. In dit geval een oudere man, niet omdat hij terminaal ziek is, niet omdat zijn echtgenote is overleden in tegendeel .  Het blijkt een heel schrijnend verhaal.
De oudere man blijkt al jaren te zijn mishandeld, de politie was er ook al vaker geweest om ruzie te sussen.
Met één oog kijkend, zie ik ook allemaal oude en nieuwe blauwe huidsverkleuring op zijn lichaam op plaatsen waar je dat niet zou verwachten. Hij zou bloedverdunners gebruiken,wordt nog genoemd, het zal denk ik. Omdat forensisch opsporing en GGD arts er bijkomen draag ik de zorg over. Later spreek ik de GGD arts en deze erkent dat deze man door langdurige psychische en lichamelijke mishandeling door eigen vrouw de dood is ingedreven. De kinderen hadden geregeld hulp aangeboden, maar de ouders waren hier niet toegankelijk voor en  nu heeft deze man blijkbaar eindelijk zijn rust gevonden, maar triest dat het zo heeft moeten gaan.

Definitie van ouderenmishandeling
Algemeen wordt de volgende definitie van ouderenmishandeling gehanteerd:
“Onder mishandeling van een ouder persoon (iemand vanaf 65 jaar) verstaan we al het handelen of nalaten van handelen van al degenen die in een persoonlijke en/of professionele relatie met de oudere staan, waardoor de oudere persoon (herhaaldelijk) lichamelijk en/of psychische en/of materiële schade lijdt dan wel vermoedelijk zal lijden en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.”
(Comijs e.a. 1996)

Het is echt zo dat ouderen worden mishandeld. Voor veel mensen is dit gegeven ongeloof en schokkend. Anderen hebben er wel eens van gehoord of er zelf mee te maken gehad , binnen  eigen familie of binnen een hulpverlening.
Naarmate mensen ouder worden, neemt de kans toe dat ze afhankelijk worden en kwetsbaar. Anderen moeten hen gaan helpen met huishouden, met zichzelf wassen en verzorgen of met het beheren van de financiën. Sommige ouderen verliezen hun geheugen of andere cognitieve functies. Ze vinden hun weg in de buitenwereld moeilijker en verliezen gaandeweg het contact met die buitenwereld. Allemaal ontwikkelingen die hen makkelijker tot slachtoffer van ouderenmishandeling maken. Tot de dag van vandaag wordt ouderenmishandeling nog steeds  onderschat.
Uit het eerste, grootschalige onderzoek naar het verschijnsel ouderenmishandeling van alweer een aantal jaren geleden (1996), kwam naar voren dat maar liefst één op de twintig mensen van 65 jaar en ouder te maken heeft met mishandeling. Dit percentage wordt beschouwd als het topje van de ijsberg.
Een ander onderzoek (ook uit 1996) laat zien dat circa een derde deel van de mantelzorgers van demente ouderen zich schuldig maakt aan een vorm van ouderenmishandeling.
Echter, ook beroepskrachten en vrijwilligers maken zich soms schuldig aan mishandeling.
De verwachting is dat ouderenmishandeling, door vergrijzing en het feit dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen, de komende jaren alleen maar zal toenemen. Ouderenmishandeling is met andere woorden een omvangrijk probleem dat zeker niet onderschat moet worden.
Ouderenmishandeling is een nog relatief onbekend fenomeen  in tegenstelling tot bijvoorbeeld kindermishandeling of  partnergeweld.
Onbekendheid en ongeloof maken dat het niet als zodanig wordt herkend door de buitenwereld.
Zelf zijn ouderen vaak niet in staat om iets te doen tegen hun mishandeling, zeker niet als ze dementerend, depressief of in de war zijn. Bovendien belemmeren afhankelijkheid, schaamte en angst hen om de situatie aan te kaarten.
In de praktijk blijkt er een verschil te bestaan tussen gevallen van opzettelijke mishandeling en gevallen van ontspoorde zorg. Zoals het woord al aangeeft, gaat het bij opzettelijke ouderenmishandeling om een dader die bewust een oudere, die afhankelijk is van hem of haar,  mishandelt of anderszins schade toebrengt.  Een  voorbeeld in dit verband (waarin bovendien veel van de vormen van ouderenmishandeling optreden) is dat een eigen (klein)kind die zijn oudere moeder of oma  geld afperst (financiële uitbuiting). Op het moment dat zij tegensputtert gaat hij dreigen (psychische mishandeling). Langzaam isoleert hij haar van de buitenwereld door vrienden, familie of bekende zwart te maken en bij zijn moeder of oma  weg te houden (schending van rechten). Als ze voor moeilijkheden blijft zorgen of er over zou gaan praten, gaat hij boven op haar slaan, knijpen, knevelen of schoppen (lichamelijkemishandeling).

Dit is onder anderen ook een reden dat ouderenmishandeling moeilijk wordt herkend
Of door angst niet of nauwelijks naar buiten gebracht wordt en blijft daarom ook een onbekend fenomeen.

Er bestaat helaas geen pasklare oplossing voor deze situatie.  Vanuit één meldpunt alléén zal dit probleem niet verhelpen. Ouderenmishandeling is ,net als andere vormen van geweld in de privésfeer, een maatschappelijk probleem dat alleen in gezamenlijkheid opgepakt kan worden.

Partners die ook alert moeten zijn om signalen van oudermishandeling te signaleren zijn:

  • steunpunten Mantelzorg;
  • ziekenhuizen;
  • maatschappelijk werk;
  • huisartsen;
  • politie;

Ook al is het contact als acute hulpverleners kort maar bij verdenking van of een niet pluis gevoel, kan er  wel een start gemaakt worden voor nader onderzoek, want dat is wat je wilt bereiken als je een casus meld bij “veilig thuis”, wij hoeven niet te bewijzen dat daar echt een noodzaak aan de hand is, ook hier in heb je meer ketenpartners nodig. Ook om te kijken hoe je de oudere verder op weg kan helpen zonder dat er mishandeling aan te pas komt.
Vergeet niet dat ouderen zelf niet of nauwelijks melden, omdat ze daartoe fysiek of psychisch niet in staat zijn of omdat ze uit angst, schaamte en/of loyaliteit de mishandeling niet naar buiten willen brengen. Melding van ouderenmishandeling door de omgeving (betrokkenen, betrokken hulpverleners) wordt bemoeilijkt doordat veel mensen het niet herkennen. Een belangrijke oorzaak hiervan is ongeloof: velen kunnen gewoonweg niet geloven dat ouderenmishandeling bestáát en dat het hier, onder hun ogen, gebeurt. Het niet herkennen van gevallen van ouderenmishandeling heeft verder ook te maken met de loop van tijd van opstapeling  van mishandelingen, langzaamaan verandert de situatie in de richting van goede zorg naar ontspoorde zorg, van goed naar kwaad tot erger.
Om deze situatie te doorbreken is het nodig het bestaan van ouderenmishandeling te onderkennen en het ook als zodanig te durven benoemen.
Belangrijke bepalingen zijn dat het bij ouderenmishandeling gaat om zowel opzettelijke mishandeling als ontspoorde zorg, dat het gaat om zowel persoonlijke als professionele relaties die gekenmerkt worden door afhankelijkheid of hoge werkdruk.
Mishandeling van de oudere, is dat het gaat om structurele (en niet éénmalige) mishandeling en dat ouderenmishandeling verschillende verschijningsvormen heeft.

Oudermishandeling kent een aantal  verschijningsvormen :

    Lichamelijke mishandeling

  • Slaan, schoppen, vastbinden aan stoel of bed, drogeren.
    Psychische mishandeling
  • Beledigen, bedreigen, treiteren, intimideren, vernederen, vals beschuldigen.
    Verwaarlozing
  • Onthouden van lichamelijke en/of medische zorg, negeren behoeften van geestelijke ondersteuning/behoefte aan aandacht.
    Uitbuiting
  • Afpersen, ontvreemden van geld of goederen, financieel kort houden,
    misbruik van goedgelovigheid, valse beloftes.
    Seksueel misbruik
  • Aanranding, verkrachting, ongewenst confronteren met pornografisch materiaal.
    Schending van rechten
  • Geen vrijheid, geen privacy, zelfbeschikking wordt ingeperkt, geen bezoek, geen telefoon.

Helaas ouderenmishandeling komt vaker voor dan je denkt en wenselijk is.
Veel 65-plussers lijden herhaaldelijk onder mishandeling en uitbuiting. Meestal wordt het niet of veel te laat herkend. Het komt voor in alle lagen van de bevolking, maar ook binnen de informele en
de professionele zorg. Ouderen en hun omgeving kan veel leed bespaard worden als de mishandeling eerder gesignaleerd wordt en er sneller hulp wordt geboden.
Daarom voorlichting bevordert bewustwording en bespreekbaarheid van het thema. Daarnaast hebben vele organisaties een aandachtsfunctionaris zij zouden de verbindende schakel tussen organisatie en netwerk moeten zijn, zij zijn het aanspreekpunt, waar het gaat om melding van gevallen (vermoedens) van ouderenmishandeling .
“Vanaf het begin hoorde ouderenmishandeling erbij, maar in de praktijk is het niet of nauwelijks aan de orde gekomen.” Ouderenmishandeling komt helaas vaker voor dan we denken en zal bovendien alleen maar toenemen door de vergrijzing en de steeds verdergaande vermaatschappelijking van zorg (ouderen blijven steeds langer thuis wonen).
Het is daarom belangrijk dat het onderwerp extra aandacht krijgt. Ook binnen de acute zorg, dat wij weten dat naast kindermishandeling en partnergeweld ook oudermishandeling gemeld kan worden bij “veilig thuis”.  Wij moet  ook in de acute zorg er bewust van zijn dat er bij deze categorie mensen ook nader onderzoek wenselijk is naar hun leef , woon – en persoonlijke situatie  en dat dit dus wel degelijk in het rijtje thuis van “veilig thuis” (meldcode) hoort.

Het is toch niet waar? Gebeurt dit echt? Wat vreselijk!
3.3 (66.67%) 3 beoordeling(en)

Vorig artikelAmbulancedienst GGD Zuid-Limburg doet proef met containerambulance
Volgend artikelAmbulance Oost: Onderzoek Martin Hoorn gestart
Gerda Boonstra
Met veel plezier schrijf ik op persoonlijke titel blogs. De verhalen kunnen gebaseerd zijn op waargebeurde verhalen, maar zullen in verband met het beroepsgeheim fictief zijn weergegeven. Ik schrijf verhalen met als doel collega's uit het vak te informeren en kennis te nemen van mijn ervaringen. In het dagelijks leven werk ik met veel passie en plezier bij Ambulancezorg Groningen. In 2000 ben ik begonnen in de acute hulpverlening als ambulanceverpleegkundige en ben inmiddels ook inzetbaar als OvDG. In 2015 heb ik daarnaast de forensisch verpleegkundige opleiding met succes afgerond, wat een leuke en nuttige verruiming was binnen mijn vak. Met mijn blogs laat ik jullie ook meekijken door mijn/een forensische bril in de acute hulpverlening.

1 REACTIE

Comments are closed.