Home Algemeen Algemeen De PA & VS binnen de huidige ambulancezorg

De PA & VS binnen de huidige ambulancezorg

3179
0

Wanneer je mij nu ruim 15 jaar geleden zou vragen of de Physician Assistant een taak zou kunnen hebben binnen de ambulancezorg, dan zou ik hebben geantwoord, “ik zou niet weten op welke manier”.

Begin 2000, werd ik, vanuit de Faculteit Geneeskunde gevraagd, mee te werken aan het ontwikkelen van het curriculum voor een nieuwe opleiding: “Physician Assistant”. Een beroepsgroep die in de Verenigde Staten al sinds 1960 bestaat. Naast het mee ontwikkelen en schrijven van dit curriculum, heb ik de eerste zeven studenten voor de opleiding tot Master Physician Assistant, les mogen geven.

Het was in het najaar van 2010 dat twee ambulanceverpleegkundigen naar mij toe kwamen en mij de vraag stelden, of er mogelijkheden waren om verder te studeren. Waarop ik zei, “en welke studie hadden jullie in gedachte dan?” Beiden toonden belangstelling voor de opleiding tot Physician Assistant (PA) of Verpleegkundig Specialist (VS). Eerlijk moest ik toen bekennen, dat ik hier mijn gedachte ook al over had laten gaan of dit iets was, om binnen onze organisatie te initiëren. Inmiddels had ik mij bij een andere RAV laten informeren. Deze RAV werkte al geruime tijd met een VS. Ik gaf beide collega’s de opdracht zich verder te verdiepen in beide studies, en mij de verschillen tussen beide studies te kunnen aangeven. In de tussentijd, heb ik een voorstel voor het MT RAV geschreven, om te starten met een pilot PA-VS binnen onze RAV, met onder andere als argument: beroepsperspectief voor de ambulanceverpleegkundige.

Historie
In 2004, studeerden de eerste PA’ers in Nederland af, en hiermee was een nieuw beroep geboren. De PA maakt zijn entree binnen de Nederlandse gezondheidszorg. In de Verenigde Staten, bestaat het beroep van Physician Assistant als sinds 1960 en telt dit land ruim 60.000 PA’ers.

In Nederland worden aan verschillende Hogescholen kandidaten toegelaten tot de studie “Master Physician Assistant”
PA’ers zijn in Nederland werkzaam zowel in de Pre-hospitale als hospitale zorg.

Denk hierbij aan bijvoorbeeld:

  • Huisartsenzorg;
  • GGZ & GGD instellingen;
  • Ambulancezorg;
  • Domein Maag-Darm en Leverziekten;
  • Domein Peri en post operatieve zorg;
  • Domein Orthopedie & Revalidatie;
  • Urologie;
  • Acute geneeskunde (SEH & IC).

En er komen nog steeds nieuwe domeinen bij, waarin de PA (en de VS) zijn werkzaamheden kan vinden.

De opleiding tot Master Advanced Nursing Practice, (MANP) is in 1997 in ons land van start gegaan. Verschillende Hogescholen leiden inmiddels Verpleegkundig Specialisten op, zoals deze beroepsgroep officieel in Nederland heet.

Om toegelaten te worden tot de studie Master Physician Assistant (MPA) dient men in het bezit te zijn van een afgeronde HBO opleiding binnen de zorg, en een aantal jaren werkervaring te hebben. Voor de studie MANP, of VS dient men in het bezit te zijn van diploma Hoger Beroepsopleiding Verpleegkunde (HBOV), nu verpleegkunde niveau 5.

Voor beide HBO master opleidingen, is er nog een rijksoverheid subsidie beschikbaar, waar instellingen voor in aanmerking kunnen komen.

De PA’ers zijn werkzaam binnen het medisch domein, zij kunnen zelfstandig complexe medische taken en handelingen uitvoeren. Hierbij neemt de PA taken over van de medisch specialist. De VS is werkzaam in het verpleegkundig domein en werkt binnen een bepaald vakgebied, hij is bevoegd om bepaalde medische handelingen voor te schrijven en uit te voeren. Beiden vormen zij een brug tussen de arts, medisch specialist en verpleegkundige.

Voor medische taken en handelingen kun je denken aan onder andere:

  • Hechten van wonden;
  • Uitvoeren van scopieen (zowel binnen de orthopedie als binnen de MDL en urologie);
  • Pre-operatieve screening;
  • Openen van een Diagnose Behandel Combinatie (DBC).

Uiteraard zijn de taken en werkzaamheden van een PA en VS, veel meer omvattend dan dat ik hierboven schets. Bovenstaande is maar een klein onderdeel van hun inhoudelijke functie.

Zowel de PA als VS, zijn bevoegd tot uitschrijven van medicatie volgens de richtlijnen UR (uitsluitend op recept) in het domein waarin zij werkzaam zijn.

Het is aan een instelling, of zij de keuze maken tot het opleiden en aanstellen van een PA of VS.

In Nederland zijn ruim 900 PA ers en ruim het dubbele aantal VS, binnen verschillende domeinen van gezondheidsinstellingen werkzaam.

De PA & VS binnen het domein pre hospitale acute zorg
In tegenstelling tot de positionering van de PA en of VS binnen de hospitale zorg, waarin zij inmiddels hun plaats hebben gecreëerd en verworven is dit binnen de huidige ambulancezorg helaas nog niet het geval. RAV-en zijn nog zoekende op welke wijze zij deze nieuwe beroepsgroep kunnen positioneren en welke domein overstijgende (medische) taken zij deze medewerkers kunnen laten uitvoeren. Hierbij moet je mogelijk denken aan bv gedelegeerde huisartsenzorg.
Ik weet van een aantal RAV’s dat zij de taken van de PA & VS al vorm hebben gegeven.

De twee medewerkers die in die tijd bij mij zijn geweest, hebben het fundament gecreëerd voor de PA binnen onze RAV. Deze twee afgestudeerden, een PA en een VS zijn inmiddels werkzaam binnen het medisch management van de RAV. Hiernaast beschikt onze organisatie over nog twee afgestudeerde PA’ers, en twee PA’ers die begin 2016 afstuderen. Deze laatste PA’ers worden naast hun normale functie als ambulanceverpleegkundige bovendien ingezet in consultatie, innovatie en het verzorgen van onderwijs.
Het is o.a aan deze nieuwe beroepsgroep de schone taak, om te kijken naar positionering van de PA-VS binnen de huidige ambulancezorg.
En voor de hele enthousiaste PA’ers en VS’ers die nog een stap verder willen in hun carrière, bestaat de mogelijkheid om wetenschappelijk onderzoek te doen, en hierop te promoveren. Naast artsen, medisch specialisten en andere wetenschappers, kunnen tegenwoordig ook fysiotherapeuten, verpleegkundigen, PA’ers en VS’ers aan de hand van een proefschrift, promoveren. Met promoveren behalen zij aan een universiteit een ‘doctors” graad. Promovendi, zoals deze kandidaten worden genoemd, doen in ongeveer 4 jaar onderzoek aan de hand van een wetenschappelijke vraagstelling, waarna zij hun hun onderzoek en de resultaten ten overstaande van een wetenschappelijke commissie moeten verdedigen. Inmiddels zijn er al een aantal PA’ers en VS’ers in Nederland gepromoveerd.

In 1992 is aan de Vrije Universiteit van Amsterdam Joep Teijink gepromoveerd op het onderwerp
“Evaluatie van de Preklinische Spoedeisende hulpverlening in Nederland” Aan het tot stand komen van dit proefschrift heb ik o.a mijn medewerking verleend als lid van de introductie commissie protocollen. Ik kan alle huidige ambulance medewerkers en andere geïnteresseerden van harte aanbevelen dit proefschrift te lezen.

foto:

Peter van den Berg, Physician Assistant
Dianne Notten, Physician Assistant in opleiding