Home Algemeen Algemeen Command & Control in een Chaos, best lastig!

Command & Control in een Chaos, best lastig!

2671
4

Vanuit mijn ervaring als ROC in regio Haaglanden, instructeur voor het GGB, maar zeker ook als OvdG wil ik mijn zienswijze op de Command & Control rol beschrijven. Hierbij wil ik beschrijven welke rol het is in het GGB model, wat voor impact het heeft op de medewerker als hij hem daadwerkelijk moet vervullen en hoe lastig het eigenlijk is om deze te vervullen. Aan de andere kant hoop ik dat je door dit stuk te lezen inziet dat het een kwestie is de rol te pakken en de tools te gebruiken die je daadwerkelijk tot je beschikking hebt.

Begin januari 2016 is in de meeste delen van Nederland het Grootschalige Geneeskundige Bijstand (GGB) model ingevoerd. Dit model staat voor een uniforme manier van opschalen, een duidelijke command & control structuur met taakverantwoordelijken, een vastgesteld C2000 schema en afspraken met de GHOR en het Nederlandse Rode Kruis (NRK). Deze structuur is door Ambulancezorg Nederland (AZN), GGD GHOR Nederland, LNAZ en het Nederlandse Rode Kruis ontworpen om een grootschalig incident te kunnen beheersen met daarnaast als primair doel om slachtoffers zo spoedig daar te krijgen waar zij de zorg ontvangen die nodig is: in het ziekenhuis.

Sinds die tijd heeft iedere RAV hard gewerkt om met behulp van OTO trajecten het GGB-model aan de rijdende dienst en de crisisorganisatie te scholen. In RAV Haaglanden is hierbij gekozen  voor het aanbieden van e-learning, een regionale scholingsdag en (multidisciplinaire) oefeningen. Accenten lagen hierbij op crisismanagement, de GGB structuur met de daarbij behorende taakverantwoordelijken, C2000 en het daadwerkelijk toepasbaar maken van de gegeven theorie in een digitale oefening. De digitale oefening is ondersteund door ISEE, een middel om GGB digitaal te beoefenen.

Het was best een uitdaging om het “oude, vertrouwde systeem”, de “eerste auto” en het Sigma los te laten en de nieuwe structuur in te ‘slijpen’. Deze nieuwe structuur omvat een andere werkwijze, andere begrippen, uitgangspunten en commandostructuur.

De rol van command & control (de oude “eerste auto”) blijkt voor het doorsnee ambulanceteam best een uitdaging te zijn. Een ieder wordt bij zo’n calamiteit uit zijn vertrouwde, dagelijkse werk gehaald en gaat een incident in waar hij in een command & control structuur ‘geperst’ wordt. Een rol die hij niet op routine doet, het komt immers niet vaak voor. Een rol die moet bijdragen tot het brengen van structuur in een bij uitstek chaotisch incident. Hij is de leider van alle “witte eenheden” ter plaatse totdat de OVDG er is. Een leider met een cruciale rol, die de lijnen uitzet voor het verdere verloop van het incident. Er spelen veel cruciale zaken die opgepakt moeten worden: beeldvorming, definiëren veiligheid, ontvangen aanrijdende eenheden, het geven van een METHANE, het eerste motorkap overleg en het “zich niet laten meezuigen in het incident”.

Zaken waarvoor een OvdG een gedegen opleiding heeft gehad, terwijl de ambulancebemanning deze taak moet volbrengen met alleen de gegeven scholingen, protocollen, taakkaarten en afspraken. Cruciale zaken die in deze fase van het incident impact hebben op het verloop van het incident.

In RAV Haaglanden is de ambulancehulpverleners aangeleerd dat de eerste aanrijdende eenheid niet automatisch de command & control krijgt. Dit kan ook de tweede, derde of vierde eenheid zijn.

Het ligt helemaal aan hoe je het incident binnenkomt: “word je meegezogen in het incident, kan je het zelf niet aan om command & control te zijn, of sla je dicht”. Deze oorzaken leiden wellicht tot het gegeven dat de command & control-taak niet wordt opgepakt door de eerst aanwezige ambulance. Wanneer je deze taak wel oppakt, dien je hem ook als zodanig te vervullen. Dus als je gemeld hebt bij de taakverantwoordelijke transport dat je command & control bent, de groene lamp voert en de groene hesjes draagt, heb je de rol en wordt je ook zo als zodanig gezien. Als command & control dien je de taken uit te voeren die daarbij horen. Dit betekent dat je ook de medewerking moeten krijgen van andere eenheden, waardoor je sturing geeft aan alle betrokken “witte eenheden”.

De moeilijkste taak is misschien wel het inrichten van de commando structuur in een bij uitstek chaotische situatie. Moeilijk, want deze twee zaken spreken elkaar tegen: een commando structuur (een hiërarchische situatie) versus chaos. Het is doen wat je kan, beslissingen nemen op basis van de eerste “feiten” en de eerste beeldvorming. Je moet afgaan op informatie van omstanders, meldkamer, ketenpartners en op wat je zelf ziet, voelt en ervaart. Het betreft ‘split second decisions’. Kleine tijdsvensters die je beslissingen beïnvloeden. Waarnemingen die vertroebeld kunnen zijn door een hogere adrenalinespiegel, waarbij je toch daadwerkelijk beslissingen en keuzes moet maken. En dat terwijl je op hetzelfde moment teams moet aansturen en nog aanspreekbaar moet zijn voor veiligheidspartners en collega’s en andere taakverantwoordelijken. Het is de kunst uit het daadwerkelijke incident weg te blijven om niet te worden opgeslokt door het incident, zodat je beeldvorming zo optimaal mogelijk behouden blijft. Op deze manier kan je de tijd tot de OvdG ter plaatse komt, overbruggen om de juiste beslissingen te nemen en te beginnen met de vormgeving van de commandostructuur.

Het is en blijft een feit dat een grootschalig incident, we praten over meer dan 50 slachtoffers, een chaos is en dat het eigenlijk bijna onmogelijk is om hier een hiërarchische, gestructureerde commandostructuur aan te geven.

Beslissingen maak je op basis van verkregen informatie, de beeldvorming. Die beslissingen kunnen goed uitpakken, maar ze kunnen later in het incident aangepast worden. Of zelfs achteraf als niet correct worden bestempeld. De vraag is of dit erg is. Ik denk het niet. Zolang je maar zo goed mogelijk beeldvorming probeert te verkrijgen, beslissingen kan beargumenteren en de afspraken rondom de taakverantwoordelijke command & control zoveel mogelijk volgt. Elk incident wordt achteraf geëvalueerd. Dit met de bedoeling om te leren van een incident en de werkwijze voor de toekomst eventueel te verbeteren. Essentieel om te komen tot een lerende organisatie, waarbij we elkaar helpen bij kennisontwikkeling en aanleren van goede vaardigheden. Naar mijn idee worden er tijdens elk (grootschalig) incident beslissingen genomen die achteraf anders te interpreteren zijn. Altijd makkelijk natuurlijk, je hebt dan een completer beeld, meer informatie en de wijsheid achteraf.

De command taak die de ambulancebemanning in het eerste half uur van een grootschalig incident op zich neemt, is een pittige rol . Het is een taak waarvoor je stevig in je schoenen moet staan. Je neemt beslissingen aan de hand van het CSCATTT protocol en maakt gebruik van middelen als de METHANE, de BOB structuur en het MKO.

Wat kan je als ambulancehulpverlener doen ter voorbereiding op een eventuele command & control rol? Beheers in ieder geval het protocol 2.1 van het LPA. CSCATTT is de theoretische basis om de command & control taak te kunnen vervullen. Daarnaast is het van belang dat wanneer je de taak van command & control op je neemt, je deze ook als zodanig invult: laat je niet in het incident meezuigen, geef een METHANE (en houdt deze actueel) en vul de GGB structuur in. Wijs hiervoor de taakverantwoordelijken aan en herinner ze aan hun taken en verantwoordelijkheden. Zorg dat je aan beeldvorming doet, communiceer met de TV transport en de overige taakverantwoordelijken. Daarnaast is het aansluiten bij het multidisciplinaire motorkapoverleg van essentieel belang. Leg daar je eerste thema’s neer. Deze zullen liggen rondom veiligheid, circulatieplan en locaties voor gewondenopvang.

Als je deze zaken oppakt, komt het eerste half uur helemaal goed en leg je een basis voor de verdere beheersing van het incident. De OvdG gaat verder op basis van jouw informatie en zal je daar als command & control dan ook hard bij nodig hebben. Gezamenlijk kan een incident, op een dag waarvan je gehoopt had dat ‘ie nooit zou komen’, bestreden worden. Dit zal gaan van absolute chaos in het begin, tot een beheersbare situatie later in het incident.

Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) heeft hierin ook een rol. Naast de gelegde basis in 2016 (training GGB, e-learning en oefeningen), zal de aangeboden stof regelmatig herhaald moeten worden.

 

4 REACTIES

  1. Duidelijk verwoord Mark-Jan. Het blijft inderdaad lastig om vanuit een niet dag-dagelijkse situatie te moeten opstarten in grootschaligheid. Dus wat jij beschrijft klopt absoluut. Aanvullende tips die ik graag wil geven is bij de wekelijkse controle ook even oog te hebben voor de GGB map. Met name de taakkaarten van C&C en de andere TV’s zijn het bestuderen waard. Daarnaast is het een welgemeend advies om, voordat je in een echte situatie de taken gaat uitvoeren, even met je maatje te sparren adh van jouw taakkaart. 1 minuut gezamenlijke voorbereiding op je kerntaak, de juiste gespreksgroep en vooral geen andere apen op je schouder willen nemen!
    Vriendelijke groet en heel veel succes aan iedereen.
    Kees Hendriks, het netwerkcentrum.

Comments are closed.