Home Algemeen Algemeen Ambulancezorg in evolutionair perspectief: omgevingsbewustzijn versus 1 gespreksgroep per ambulance.

Ambulancezorg in evolutionair perspectief: omgevingsbewustzijn versus 1 gespreksgroep per ambulance.

1475
0

Ik woonde enige tijd geleden een lezing bij van een wetenschapper uit Dresden die op eenvoudige wijze wist uit te leggen waarom mensen fouten maken. Kort gezegd kwam het er op neer dat fouten maken noodzakelijk is om de soort te verbeteren immers, van fouten kun je leren en in meer extreme omstandigheden vindt de individu die een cruciale fout maakt de dood en kan zich dus niet voorplanten. Met andere woorden, de individu die de minste fouten maakt heeft de grootste kans om zijn DNA door te geven en nakomelingen te produceren die voorbereid zijn op de gevaren van het leven.

Mensen zullen dus altijd fouten maken.

Eén van de belangrijkste fouten die mensen kunnen maken is niet goed opletten op wat er om hen heen gebeurt. Dit omgevingsbewustzijn of “situational awareness” zorgt er voor dat kansen en bedreigingen tijdig worden herkend zodat het gedrag er op kan worden aangepast en voordeel kan worden behaald of nadeel kan worden voorkomen.

Omgevingsbewustzijn is niet alleen een kwestie van de individu maar ook van een samenwerkende groep individuen. Meer zintuigen en hersenen vergroten het collectieve omgevingsbewustzijn en maken dat de groep betere kansen heeft om een moeilijke taak tot een goed eind te brengen dan de eenling heeft. Er wordt wel eens gesproken over de jachtgroep grootte van ongeveer 30 jager-verzamelaars die samen een oeros of een mammoet konden doden en die met hun gezamenlijke kennis en kunde zorgden dat de clan overleefde en zich kon voortplanten. Overigens is dat mogelijk ook de reden dat ongeveer 30% van de mannelijke bevolking in meer of mindere mate autistische gedragskenmerken heeft maar daarover een andere keer meer.

Wat heeft dit nu te maken met het werk in de ambulance-, brandweer of politie organisatie?

Het volgende:

December jongstleden werd het Handboek C2000 ambulancezorg gepubliceerd. In dit handboek zijn de afspraken vastgelegd volgens welke het mobilofoonverkeer in de ambulancezorg dienen te verlopen. Prima geregeld zo op het eerste gezicht.

Bij nadere bestudering van dit sectorale handboek blijkt er echter wat mij betreft een fors probleem te zijn geïntroduceerd: iedere ambulance eenheid krijgt een eigen zogenaamde “gespreksgroep” toegewezen wat betekent dat er een 1 op 1 communicatiekanaal bestaat tussen ambulance eenheid en meldkamer. Feitelijk zou je kunnen zeggen dat iedere ambulance zijn eigen simplex radiotelefonische verbinding krijgt en zoals de naam al met zich meebrengt is dat in deze tijd van 4G mobiel spraak en dataverkeer, een behoorlijke stap terug  in de tijd.

Ik begrijp uit de beschikbare informatie dat het vooral de technische beperkingen van het C2000 netwerk zijn die het noodzakelijk maken dat iedere ambulance eenheid zijn eigen gespreksgroep krijgt. Het netwerk raakt verstopt als te veel eenheden in 1 gespreksgroep zijn opgenomen (zeg maar: op 1 kanaal zijn ingeschakeld) en dat dit onder anderen bij de hulpverlening aan het neergestorte Turkish Airlines toestel, grote problemen heeft gegeven.

Uit dezelfde luchtvaartbranche waartoe dit toestel behoorde is bekend dat bij gedisciplineerd gebruik ongeveer 30 toestellen op 1 communicatiekanaal kunnen zenden en ontvangen en dat dat dan ook zo is geregeld: vliegtuigen die in een bepaald deel van het luchtruim vliegen hebben allen contact met dezelfde luchtverkeersleider. Eén van de belangrijkste redenen voor het bovenstaande is dat de captain van een vliegtuig altijd verantwoordelijk blijft voor de veiligheid van zijn vliegtuig en vlucht en daarom moet weten wat er in 4 dimensies (plaats en tijd) om hem heen gebeurt. Omgevingsbewust zijn dus.

Naast diverse andere technische hulpmiddelen heeft de captain door mee te luisteren met het radioverkeer tussen de luchtverkeersleider en de andere vliegtuigen in zijn omgeving dus extra informatie die zo nodig kan helpen bij het nemen van cruciale beslissingen.

En nu dus ambulances en aparte gespreksgroepen.

Tot op heden wordt er in mijn regio nog gebruik gemaakt van 1 werkkanaal waarop in dienst zijnde eenheden zijn afgestemd. Slechts in geval van een incident worden eenheden naar een aparte gesprekgroep gesleept om dat als afgesplitste “jachtgroep” en specifieke uitdaging het hoofd te bieden.

Omdat iedere individuele bemanning meeluistert  met de gesprekken tussen meldkamer en de andere eenheden, bestaat er een collectief omgevingsbewustzijn ten aanzien van paraatheid, grote drukte, ernstige incidenten en andere essentiële zaken. Zoals begrip en dus de motivatie om aan het einde van de dienst tóch nog even door te rijden of bij de mogelijke reanimatierit voor een collega team net even een andere weg in te slaan zodat je zo nodig alvast in de buurt bent en niet eerst 10 kilometer moet doorrijden voor de eerstvolgende afrit. Of zodat je begrijpt waarom je collega bij terugkeer op de post stiller is dan normaal omdat je hoorde dat hij/zij net een heftige inzet heeft gehad. En vooral om het gevoel te houden om te behoren tot die jachtgroep die vandaag met elkaar de klus gaat klaren.

Het is in mijn ogen niet goed dat we straks te maken krijgen met een team wat bestaat uit twee ambulancezorgverleners die zo af en toe even contact hebben met de MKA centralist en voor de rest geen flauwe notitie hebben van wat er verder om hen heen gebeurt, die afgesneden zijn van de jachtgroep en daarmee worden beperkt in hun omgevingsbewustzijn én hun groepsgevoel en dus van een belangrijk element van hun professionele existentie.

Het kan niet zo zijn dat het omgevingsbewust zijn van ambulancezorgverleners (en andere hulpverleners) als één van de belangrijkste overlevingsstrategieën van de mens die in groepsverband uitdagingen het hoofd moet bieden, wordt opgeofferd aan de beperkingen van de techniek. Als het dat wél dreigt te gebeuren dan moet de techniek aan worden gepast.

De wijze waarop dat in de luchtvaart (en ook in de scheepvaart) waar het belang van omgevingsbewustzijn volledig helder is, is geregeld, zou ons als voorbeeld moeten dienen zodat we met elkaar datgene doen waar de evolutie ons voor heeft toegerust: in een jachtgroep de kansen en bedreigingen van onze dagelijkse (professionele) omgeving herkennen en daar op de meest adequate wijze mee om gaan.

Geschreven door Jan de Nooij

bron: Uit de doos