Home Algemeen Algemeen Ambulance & Stress….

Ambulance & Stress….

1702
0

Afgelopen december was hij er weer, de kerst-stress, oftewel decemberstress.

December is een feestmaand vol leuk dingen maar ook van heel veel moeten, tenminste, dat denken we. Wat er moet helemaal niet zoveel. Ademhalen moet, alhoewel dat gaat veelal vanzelf, anders belandt men uiteindelijk achterin een ambulance. Maar de decembermaand leg behoorlijk druk op iedereen. Eind van het jaar, afsluiten van werk dat af moet, kerstdiners, boodschappen doen, koken of voor je laten koken. Verder kunnen ontmoetingen met bepaalde familieleden die je niet zo liggen of familieruzies een complicerende factor zijn die stress geeft in familie en gezin. Verplicht gezellig doen terwijl men niet gezellig bij elkaar zit geeft bijvoorbeeld best wat sociale stress.

Maar stress hoeft niet alleen maar negatief te zijn, sommigen hebben juist wat stress nodig om tot iets te komen, het kan een katalysator  zijn  voor mensen die normaliter niet veel uit hun handen krijgen. Voor anderen is stress weer een blokkerende factor, denk maar aan deadlines en ruzie in familie of gezin. Een woonomgeving kan een stressfactor zijn, bijvoorbeeld door overlast van buren of door te kleine woonruimte met veel medebewoners.

Ik ben de afgelopen tijd eens nagegaan hoeveel patiënten die ik in één week tegenkwam, 112 belden met stress-gerelateerde klachten, dit zijn er soms meer dan we denken. Niet iedereen herkent stress-symptomen als zodanig, laat staan dat men weet hoe de stress aan te pakken en te reduceren. En wanneer de stressklachten zich somatisch uiten dan ziet de zorgvrager vaak uit naar een medische oplossing en kan het lastig zijn om de zorgvrager te laten inzien dat somatische klachten ook echt een psychische en sociale oorzaak kunnen hebben.

Stress heeft geen negatieve bijwerkingen, zolang:

  • de ervaren spanning in goede verhouding staat tot de uitdaging
  • degene die stress ervaart ook de controle heeft

Er zijn zelfs aanwijzingen dat zulke stress een positief effect heeft op de gezondheid. Iedereen kent namelijk dagelijks momenten van stress, van besluiten welke kleding je aantrekt tot welke route je naar je werk rijdt en wat je eet.

Langdurige stress zonder herstel is echter wel ongezond. Langdurige stress kan bijvoorbeeld spierpijn geven door continue aanspanning van spieren in bijvoorbeeld hoofd-, nek- en rug. En geeft dan spierpijnklachten. Oorzaak hiervan is dat de spieren onvoldoende tijd en rust krijgen om te herstellen De spieren verzuren en gaan pijnlijk aanvoelen. Dit kan ook ’s nachts optreden en bij het opstaan kan dan alle pijnlijk en stijf aanvoelen. Ook gewrichtspijn en zelfs darm en hartklachten kunnen optreden als gevolg van voortdurende psychische spanningen.

Ook andere pijnklachten kunnen optreden, doordat de vermoeide spieren onvoldoende stabiliteit geven aan gewrichten. Langdurig bloot staan aan stress geeft grote kans op lichamelijk stressreacties. Bij behoorlijk wat patiënten zorgt die stress zelfs voor een  HVS / paniekaanval. En dan kom je als ambulanceteam of rapid responder verpleegkundige bij die patiëntencategorie terecht die bol van de stress staat en waar je de patiënt en zijn/haar naasten moet overtuigen van oorzaak, gevolg en mogelijke interventies om de stress te reguleren. Oplossen van de problematiek vraagt vaak veel tijd en energie, die is niet 1-2-3 te leveren. Niet iedere hyperventilerende patiënt wil erkennen dat zijn of haar lichamelijke klachten de oorzaak zijn van het niet goed kunnen omgaan met stress en stressfactoren, men ervaart toch echt pijn op de brost en daar moet direct iets medisch aan gedaan worden vinden patiënt en familie/omstanders. Wanneer draagkracht en draaglast niet eer in balans zijn en negatief uitslaat is er een copingprobleem. Het omgaan ( to cope) met problemen vergt energie en kennis.

Copingproblemen vormen vaak een complexe situatie voor de persoon in kwestie.  Erkennen dat stress bestaat en invloed heeft op je leven is een hobbel die velen eerst moeten nemen. En bij wie kun je het beste terecht met je stress? Bij behoorlijk wat patiënten is er sprake van stress door niet weten wat te doen, inadequate zelfzorg of ontbreken van een steunend netwerk van vrienden kennissen/ buren /collega’s.

Onze maatschappij wordt gekenmerkt door een snelle ontwikkeling in informatietechnologie. Nieuws uit diverse media komt live tot ons via facebook, twitter en internet. Verzenders van privé- en werkmailtjes en WhatsApp-berichten hebben vaak de verwachting dat er a la minute wordt gereageerd, en op zijn minst binnen een uur of een dag. En welke ambulance collega kent niet de team en RAV gerelateerde WhatsApp groepen? Handig in gebruik maar ze hebben naast voordelen ook duidelijk nadelen, je wordt immers continu geconfronteerd met het werk als je er geen paal en perk aan stelt. Alerts op stil zetten voor een bepaalde tijd kan al behoorlijk helpen.

Ambulance & werkstress.

Medewerkers bij een ambulancedienst ervaren stress. De gezondheidszorg wordt wel eens gekenschetst als ‘’zachte sector’’ maar ondertussen is het wel een branche waarin leven en dood dicht bij elkaar staan en waarbij er niet altijd even zachtzinnig wordt omgegaan door en met collega’s, van directie en management tot en met de collega’s op de ambulance en in de interne ondersteunende diensten. In plaats van targets uit de commerciële sector worden wij geconfronteerd met afvinklijsten, responsetijden, richtlijnen en protocollen. Het goed omgaan daarmee vergt behoorlijk wat lenigheid en ervaring. Helemaal wanneer er te weinig waardering is voor de inzet van de individuele (zorg)medewerker en er geen optimale communicatie is tussen directie/management en werkvloer.

Stress op het werk is een belangrijke oorzaak van ziekmeldingen. Vroeger werd iemand ‘overspannen’ genoemd, maar tegenwoordig noemen we dit eerder ‘‘burn-out’’’. De oorzaak hiervan kan het zorgverlenen in diverse acute situaties zijn maar er zijn mogelijk ook andere (stress)factoren aan te wijzen zoals; ziekmakende communicatie, gebrek aan waardering en een overmaat aan kritiek.

Ziekmakende communicatie

In veel gevallen van burn-out is niet het werk zelf de voornaamste stressfactor, maar de communicatie binnen de werksituatie. Het gaat daarbij niet alleen om wat collega’s en leidinggevenden zeggen, maar vooral over wat ze niet zeggen. Rivaliteit, pressie en onvoldoende waardering voor het werk en voor de persoon zelf, worden eerder non-verbaal uitgedrukt dan uitgesproken.

Onze diepste gevoelens spreken we nu eenmaal niet zo makkelijk uit, maar we laten onze onvrede en negatieve kritiek blijken door middel van non-verbale uitingen, door onze lichaamstaal. De boodschap die we de ander daarmee onbewust geven, is negatief en stresserend voor de ontvanger van die kritiek.

Een zieke werknemer kan als oorzaak aangeven dat hij overwerkt is, maar ten diepste gaat het dan om oorzaken die verder gaan dat het werken zelf. Hij was mogelijk langer op het werk aanwezig dan nodig was, nam de gedachten aan zijn werk mee naar huis, zodat dit hem ook ’s nachts wakker hield. Een werknemer die voldoende waardering ervaart voor het werk dat hij doet en waarmee normaal wordt gecommuniceerd, zal niet zo snel overwerkt raken.

Waardering

Ieder mens heeft voldoende waardering nodig om gemotiveerd te kunnen blijven werken. Het gaat dan om het ontvangen van gemeende complimenten, non-verbaal kan dit ook door een schouderklopje of een aai over de bol. Ook een opgestoken duim en een glimlach kunnen al wonderen doen. Op zich klinkt dit allemaal vrij logisch, maar vaak ontbreekt het hier in de praktijk toch aan.

Kritiek

Kritiek ontvangen en kritiek geven is niet makkelijk, beide vergen namelijk voldoende kennis en ervaring in het geven en ontvangen van kritiek. Velen hebben negatieve ervaringen met kritiek ontvangen en zijn hierdoor minder goed in staat om feedback te geven. Positieve feedback wordt toch vaak ervaren als negatief. Eerder opgedane negatieve ervaringen overschaduwen de nieuwe. Naast afkeurende blikken of kortaf reageren is negeren wel een van de meest negatieve feedback strategieën die een mens kan uitvoeren. Ieder mens verdient het namelijk om gezien en aangesproken te worden en betrokken te blijven bij het team. Samenwerken met elkaar vergt ook investeren in elkaar, het is net als het samenleven in een gezin.

Herken stress op tijd!

Burn out bij jezelf en bij anderen kan worden voorkomen door de stress-symptomen op tijd te herkennen. Zelf je eigen stress signaleren is niet gemakkelijk. Veel mensen gaan de gedrevenheid waarmee ze hun werk doen zien als een karaktereigenschap: ‘zo ben ik nu eenmaal’. Ze kunnen niet meer onderscheiden dat ze voor die tijd ‘nu eenmaal’ niet zo waren. Slapeloze nachten en hoofd- en spierpijn kunnen stress-symptomen zijn. De vraag is of degene die ze ervaart ze ook als zodanig kan kenmerken. Het optreden van klachten tijdens of na een ‘stress trigger c.q. stressor’ is een belangrijke aanwijzing dat stress een rol speelt. Het bijhouden van een dagboekje met stressmomenten kan een goed hulpmiddel zijn om zo’n verband te ontdekken. Het is dus zinvol om stress bij collega’s en bij jezelf te herkennen en elkaar daarvan bewust te maken.

De gestreste collega

Aan kleine signalen kun je merken of jezelf of een collega stress ervaart. Men kan een vermoeide indruk maken en snel geïrriteerd zijn of concentratieproblemen ervaren; antwoorden van patiënten, omstanders en collega’s gaan langs je heen, het is lastig om de focus te houden en aandachtig te luisteren tijdens gesprekken. Daarnaast kan overbetrokkenheid bij het werk een teken van stress zijn. Voor de eens is zeer betrokken zijn bij het werk een natuurlijk iets, voor de ander kant het een uiting zijn van stress. En zo kan een kritische collega die zich drukt maakt over bijvoorbeeld organisatieproblemen meer opvallen dan een collega die teambesprekingen zo veel mogelijk mijdt om de stress die organisatieproblemen geven, te ontlopen. Beide collega’s ervaren stress anders en gaan er verschillend mee om en dat is niet zo vreemd. Ieder mens en iedere collega is immers een unieke persoonlijkheid.

Stress reductie tips:

  1. Zorg voor een goede balans tussen spanning en ontspanning. Houd goed voor uzelf in de gaten dat u perioden van activiteit afwisselt met perioden van rust.
  2. Leer ‘nee’ zeggen. Ook tegen de collega die steeds zijn of haar diensten wil ruilen, zet Whats App groepen op stil. Misschien vindt u het moeilijk om ‘nee’ te zeggen. Nee zeggen hoeft niet moeilijk te zijn. Realiseer u om te beginnen dat u áltijd om bedenktijd kunt vragen, als u zich overvallen voelt door een verzoek van een collega.
  3. Leer te accepteren. Maakt u zich vaak druk over zaken waar u eigenlijk alles al aan gedaan heeft, of waar u niets meer aan kun doen? Leer op te houden met vechten tegen zaken in het leven die onvermijdelijk zijn. Door deze acceptatie zal u meer rust ervaren. Bovendien komt er weer ruimte vrij om met een heldere blik vooruit te kijken. Om te leren aanvaarden, kunt u bijvoorbeeld meer lezen over de behandelmethode ‘mindfulness’. Bij mindfulness wordt onder meer ingegaan op het leren accepteren van gedachten en gevoelens zoals ze zijn, in plaats van uw gedachten en gevoelens te onderdrukken of u ermee te identificeren.
  4. Stel haalbare doelen. Door realistische, haalbare doelen te stellen kunt u ervoor zorgen dat u uzelf niet overvraagt. Wanneer u de lat te hoog legt, loopt u het risico uw doelen niet te behalen en met een teleurgesteld gevoel achter te blijven. Deel uw klus in kleine taken in. Met ieder behaald tussendoel kunt u trots zijn op uzelf en komt u dichter bij uw einddoel.
  5. Slaap goed. Slaap is heel belangrijk om uw lichaam en geest te herstellen. Goede slaap draagt bij aan een uitgerust en fit gevoel. Zorg er dus voor dat u goed slaapt. U kunt veel doen om goed te slapen. Van ontspanningsoefeningen tot uw slaapkamer goed ventileren voordat u gaat slapen. Op de website van Fonds Psychische Gezondheid vindt u meer tips om goed te slapen.
  6. Blijf niet piekeren, maar los uw problemen daadwerkelijk op.. Blijft u vaak malen over problemen? Piekeren is het voorportaal van handelen. Door te piekeren blijft u in loepjes denken en komt u niet tot een oplossing. Leer dus om, in plaats van te blijven nadenken over een probleem, uw probleem daadwerkelijk in kaart te brengen en vervolgens op te lossen. Als dit niet mogelijk is, probeer het dan los te laten: u kunt er toch niets aan veranderen. Op de website van Fonds Psychische Gezondheid vindt u meer tips tegen piekeren.
  7. Beweeg! Bewegen versterkt lichaam én geest. Er zijn talloze voordelen: uw humeur verbetert, u raakt beter bestand tegen (werk)stress en u voelt zich fitter.
  8. Stel prioriteiten. Neem ’s ochtends even 5 minuten de tijd om het werk van die dag op een rij te krijgen. Al die kleine taken die moeten gebeuren die dag en waarvan u bang bent dat u ze vergeet, geven veel onrust in uw hoofd. Op papier liggen ze vast en krijgt u overzicht. Bedenk hoe belangrijk elke taak is. Moet het echt vandaag? Het aantal taken voor vandaag moet wel realistisch en haalbaar zijn.
  9. Matig met koffie en alcohol. U voelt zich tijdelijk beter wanneer u koffie of alcohol drinkt, maar op de lange termijn zal u zich juist beter voelen wanneer u hiermee matigt. U zult zich fitter gaan voelen en meer energie krijgen.
  10. Doe leuke dingen. Spreek buiten werktijd af met vrienden, pak een hobby van vroeger weer op of kijk een goede film: ook als u er in eerste instantie geen zin in heeft. Het helpt u om uw batterij weer op te laden.
  11. Maak je stress en stressklachten bespreekbaar; bespreek het met een goede vriend(in) collega, de bedrijfsmaatschappelijkwerker/bedrijfsarts/psycholoog of huisarts.

 

Bronnen en Leestips:

http://www.psychischegezondheid.nl/alles-over-stress Fonds psychische gezondheid met informatie over stress en een gratis stress test.

http://www.mijnkwartier.nl/online-zelftest-stress-angst-depressie-burnout/  stress en depressie test.

https://www.dokterdokter.nl/aandoening/verband-tussen-stress-en-lichamelijke-klachten/

uitleg over oorzaken van stress en als oorzaak van lichamelijke klachten

http://www.stresscentrum.nl/stress-reductie-programma/  stress reductie programma

https://www.youtube.com/watch?v=0OouCnxoXds  stress reductie techniek filmpje

Vorig artikelAmbulancekleding: De stemmen worden geteld.
Volgend artikelEerste resultaten FamouS Triage onderzoek
Joffry van Grondelle
Na HBO-V sinds 1997 werkzaam als ambulanceverpleegkundige in ambulancezorg (regio Haaglanden), 2002 gediplomeerd ambulance verpleegkundige (GGD Den Haag / RAV - GGD Haaglanden. Hierna de praktijkopleiders opleiding bij InHolland via RAV Haagalanden (incompany) en tegelijkertijd de docentenopleiding Verpleegkunde behaald, gevolgd aan Hogeschool Leiden. Sinds september 2014 als AVP en Rapid Responder werkzaam bij Ambulance Amsterdam. Interesse in innovatie in acute zorg & ambulancezorg, onderzoek en practische toepassing van de resultaten in de ambulancezorg, efficiente zorgdifferentiatie en zorg op maat voor iedere (acute) patient, rapid responder systeem, kritisch maar opbouwende houding t.o.v. de sector en invloeden/beleid van binnen en buitenaf. Voorstander van uitbouwen van deskundigheid,scope of practice & invloed van AVP-en en verpleegkundig specialisten binnen een hoogwaardige zorggedifferentieerde ambulancezorg.